ابن قتيبه اين حكايت را به صورت ديگر روايت مىكند كه از بعضى جهات با روايت متن مناسب‌تر است اينك روايت ابن قتيبه : و لمّا ولى عثمان صعد المنبر فقال رحمهما اللّه لو جلسا هذا المجلس ما كان بذلك من بأس فجلس على ذروة المنبر فرماه النّاس بابصارهم فقال انّ اول مركب صعب و انّ مع اليوم ايّاما و ما كنّا خطباء و ان نعش لكم تأتكم الخطبة على وجهها ان شاء اللّه تعالى - عيون الاخبار ، ج 2 ، ص 235 - و چنان‌كه مشهود است جمله ( انّكم الى امام الخ ) در روايت ابن قتيبه مذكور نيست و عمّا قريب گفته مىشود كه ابن قتيبه آن را به ديگرى نسبت داده و مؤلف اللؤلؤ المرصوع آن را از موضوعات شمرده است ( اللؤلؤ المرصوع ، ص 57 ) و مولانا اين قصّه را به طرزى بسيار جذّاب و دلكش و لبريز از احساسات عاشقانه در مثنوى به نظم آورده است ص 336 - 337 . ( 272 ) س 10 ، « انّ لكم امام الخ » به طورى كه در حاشيه يادآور شديم اين عبارت به صورت متن غلط واضح است و صحيح مطابق نقل ابو القاسم حسين بن محمد معروف به راغب اصفهانى در محاضرات الادبا ( ج 1 ، ص 83 ، طبع مصر ) اينست : انّكم الى امير فعّال احوج منكم الى امير قوّال - و مؤلف اللؤلؤ المرصوع اين عبارت را به وجهى كه مطابق با تصحيح ما در حاشيه است نقل مىكند بدين صورت : حديث قصهء عثمان انّه لمّا خطب فى اوّل جمعة ولى الخلافة فصعد المنبر فقال الحمد اللّه فارتج عليه فقال انّ ابا بكر و عمر كانا يعتدان لهذا المقام مقالا و انتم الى امام فعّال احوج منكم الى امام قوّال و ستأتيكم الخطب و استغفر اللّه لى و لكم و نزل و صلّى بهم - قال ابن الهمام انّها لم تعرف فى كتب الحديث بل فى كتب الفقه ( اللؤلؤ المرصوع ، ص 57 ) و ابن قتيبه در ضمن نقل حكايتى از يزيد بن ابى سفيان كه مشابه با قصّه عثمان است آن عبارت را با اختلافى اندك به يزيد بن ابى سفيان نسبت مىدهد - عيون الاخبار ، ج 2 ، ص 257 . ( 273 ) س 17 ، « اصحابى كالنّجوم الخ » حديث نبوى است - كنوز الحقائق ، ص 13 و مضمون آن به وجه ديگر نيز روايت شده است . جامع صغير ، ج 2 ، ص 28 - و مولانا در اشاره بدين حديث فرمايد : گفت پيغمبر كه اصحابى نجوم * رهروان را شمع و شيطان را رجوم گفت پيغمبر كه در بحر هموم * در دلالت دان تو ياران را نجوم